Tak, mieczyki trzeba wykopać na zimę. W polskim klimacie, podobnie jak inne rośliny ciepłolubne, nie zimują w gruncie. Mróz i zimowa wilgoć mogą doprowadzić do przemarznięcia, gnicia oraz obumarcia bulw.
Kiedy wykopać mieczyki?
Najczęściej robi się to we wrześniu lub październiku, około 4–5 tygodni po przekwitnięciu. Termin zależy od odmiany, daty sadzenia i pogody. Nie kieruj się wyłącznie kalendarzem. Najważniejszym sygnałem jest żółknięcie i stopniowe zasychanie liści.
Przed wykopaniem usuń przekwitłe kwiatostany, ale pozostaw liście. Dzięki nim bulwa nadal gromadzi składniki odżywcze. Nie zwlekaj jednak do czasu, gdy ziemia stanie się zimna i mokra. Takie warunki sprzyjają chorobom grzybowym, między innymi szarej pleśni i fuzariozie. Bulwy trzeba wyjąć przed silniejszymi przymrozkami.
Wybierz suchy, pogodny dzień. Praca w mokrej ziemi zwiększa ryzyko zabrudzenia i uszkodzenia bulw, a także utrudnia ich późniejsze suszenie. Przygotuj czyste narzędzia i po zakończeniu pracy usuń z nich resztki ziemi.
Sygnały wskazujące, że rośliny są gotowe do wykopania, to:
- liście zaczynają żółknąć i zasychać,
- minęły około 4–5 tygodni od zakończenia kwitnienia,
- zbliżają się jesienne przymrozki,
- podłoże jest jeszcze na tyle suche, że można bezpiecznie wyjąć bulwy.
Jak bezpiecznie wykopać mieczyki?
Najlepszym narzędziem są szerokie widły amerykańskie. W przeciwieństwie do szpadla nie przecinają tak łatwo bulw. Wbij je w ziemię w odległości około 15–20 cm od pędu, a następnie delikatnie podważ bryłę korzeniową.
- Wsuń widły amerykańskie obok rośliny, zachowując bezpieczną odległość od bulwy.
- Podważ ziemię i unieś całą bryłę, zamiast wyrywać mieczyk za liście.
- Otrząśnij nadmiar ziemi, ale nie szoruj bulw i nie usuwaj na siłę ich łusek.
- Zbierz także małe bulwki przybyszowe znajdujące się wokół głównej bulwy.
- Przytnij pęd na wysokość około 5–10 cm nad bulwą.
- Rozłóż materiał do wstępnego suszenia w ciepłym, przewiewnym miejscu.
Bulwa mateczna jest starszą częścią podziemną, która po sezonie stopniowo zamiera. Po wysuszeniu usuwa się ją, pozostawiając młodą bulwę potomną. Małe bulwki przybyszowe warto przechować oddzielnie. Służą do rozmnażania, ale zwykle potrzebują kilku sezonów, zanim osiągną rozmiar pozwalający na kwitnienie.
Jak przygotować bulwy do przechowywania?
Najwięcej problemów powoduje schowanie wilgotnych bulw. Po wykopaniu rozłóż je pojedynczą warstwą na ażurowej powierzchni i pozostaw na 5–7 dni w temperaturze około 22–24°C. Miejsce powinno być suche i dobrze wentylowane, ale bez długiego wystawiania bulw na intensywne słońce.
Po wstępnym suszeniu usuń resztki łodyg, korzeni, ziemi i łatwo odpadających łusek. Starą bulwę mateczną można delikatnie oddzielić dopiero wtedy, gdy jest dobrze zaschnięta i łatwo odchodzi. Nie rozrywaj tkanek na siłę, ponieważ rany ułatwiają rozwój infekcji.
Przed schowaniem obejrzyj każdą sztukę. Miękkie, mokre, spleśniałe lub wyraźnie uszkodzone bulwy od razu odrzuć. Nie przechowuj ich razem ze zdrowym materiałem. Narzędzia używane do przycinania powinny być czyste, a przy pracy z podejrzanymi bulwami warto je ponownie umyć i zdezynfekować.
| Etap | Temperatura | Czas trwania | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Suszenie wstępne | 22–24°C | 5–7 dni | Suche i przewiewne miejsce, bulwy ułożone pojedynczą warstwą |
| Czyszczenie | Temperatura pokojowa | Po wstępnym wysuszeniu | Usuń ziemię, korzenie, resztki pędów i starą bulwę mateczną |
| Właściwe przechowywanie | 5–8°C | Przez zimę | Sucho, ciemno i przewiewnie, najlepiej w ażurowej skrzynce |
W jakich warunkach przechowywać mieczyki?
Zdrowe, suche bulwy ułóż cienką warstwą w ażurowej skrzynce, koszyku albo otwartej papierowej torbie. Nie zamykaj ich w szczelnych workach foliowych. Ograniczony przepływ powietrza zatrzymuje wilgoć i sprzyja pleśnieniu.
Pomieszczenie powinno być suche, ciemne i przewiewne, a temperatura powinna wynosić 5–8°C. Bulwy nie mogą zamarznąć, dlatego balkon ani nieogrzewany schowek nie są dobrym miejscem. Nie układaj ich też bezpośrednio na wilgotnej posadzce.
Jak kontrolować bulwy zimą?
Przynajmniej raz w miesiącu przejrzyj cały materiał. Kontrola pozwala szybko usunąć pojedynczą chorą bulwę, zanim infekcja przeniesie się na pozostałe. W razie wzrostu wilgotności przewietrz pomieszczenie, ale nie wystawiaj bulw na gwałtowne zmiany temperatury.
Podczas zimowego przeglądu sprawdź:
- czy bulwa jest jędrna i sucha,
- czy nie pojawiły się miękkie, zapadnięte miejsca,
- czy na powierzchni nie ma pleśni ani nietypowych plam,
- czy skrzynka pozostaje sucha i zapewnia swobodny przepływ powietrza.
Egzemplarze z objawami gnicia, pleśni lub silnego uszkodzenia wyrzuć, a zdrowe bulwy pozostaw do wiosennego sadzenia. Starannie wysuszone i przechowywane w chłodzie mieczyki powinny bezpiecznie przetrwać zimę i rozpocząć wzrost po posadzeniu w ogrzanej glebie.
