Kompostownik z desek zbudujesz przy użyciu kilku łatwo dostępnych materiałów i podstawowych narzędzi. Najważniejsze są ażurowe ściany zapewniające dopływ powietrza, ustawienie skrzyni na surowej glebie oraz ruchoma przednia ściana, która ułatwia wybieranie gotowego kompostu. Dzięki temu niewielkim nakładem pracy zyskasz naturalny nawóz i ograniczysz ilość odpadów organicznych.
Gdzie postawić kompostownik?
Miejsce wybierz przed rozpoczęciem budowy, ponieważ przenoszenie wypełnionej skrzyni jest niewygodne. Kompostownik najlepiej ustawić w częściowo zacienionym, osłoniętym od silnego wiatru miejscu. Ograniczysz w ten sposób wysychanie zawartości, ale nie zatrzymasz całkowicie nagrzewania potrzebnego mikroorganizmom.
Podłoże powinno być przepuszczalne i naturalne. Nie ustawiaj skrzyni na betonie ani szczelnej kostce. Bezpośredni kontakt z glebą ułatwia odpływ nadmiaru wody oraz dostęp pożytecznych organizmów, w tym dżdżownic. Jeśli obawiasz się gryzoni, możesz ułożyć pod konstrukcją drobną siatkę, ale nie zamykaj całkowicie odpływu wody.
Dla małego kompostownika przyjmuje się minimum 7,5 m od granicy działki i 15 m od domu. Przed budową sprawdź aktualne lokalne przepisy, ponieważ wymagania mogą zależeć od rodzaju i wielkości obiektu.
Nie ustawiaj kompostownika tuż przy granicy z sąsiadem ani w miejscu, z którego spływająca woda mogłaby powodować uciążliwości.
Materiały i narzędzia
Do skrzyni o wysokości około 100–120 cm i szerokości 120–150 cm przygotuj następujące elementy:
| Kategoria | Elementy |
|---|---|
| Materiały | Deski z surowego, nieimpregnowanego chemicznie drewna, cztery paliki narożne, wkręty do drewna |
| Materiały pomocnicze | Drobna siatka na dno, opcjonalnie zawiasy i zasuwka do pokrywy |
| Narzędzia | Piła, wkrętarka, wiertło, miara, ołówek, poziomica, łopata i młotek |
Wybieraj deski bez środków, które mogłyby przenikać do kompostu. Nie stosuj drewna po podkładach kolejowych ani elementów pokrytych nieznaną substancją. Zamiast chemicznej impregnacji możesz użyć drewna naturalnie odpornego na wilgoć albo zabezpieczyć tylko zewnętrzne powierzchnie preparatem przeznaczonym do kontaktu z ogrodem, zgodnie z jego instrukcją.
Jak zrobić kompostownik z desek krok po kroku?
Najprostsza konstrukcja składa się z czterech palików narożnych i poziomych desek mocowanych z odstępami. Nie buduj szczelnej skrzyni. Szczeliny między deskami zapewniają wentylację pryzmy, a przepływ powietrza ogranicza gnicie i nieprzyjemny zapach.
- Wyznacz miejsce i przygotuj podłoże – usuń darń, wyrównaj teren i sprawdź, czy konstrukcja zmieści się w wybranej lokalizacji. Możesz wykonać płytki wykop pod warstwę drenażową, ale nie twórz betonowego dna.
- Przytnij deski i paliki – zaplanuj cztery ściany o wysokości około 100–120 cm. Paliki powinny być na tyle długie, aby część zagłębiona w ziemi stabilizowała konstrukcję.
- Ustaw paliki narożne – wbij je lub osadź w narożnikach na równym podłożu. Sprawdź poziomicą, czy stoją pionowo i tworzą prostokąt. W razie potrzeby ustabilizuj je dodatkowym zagęszczeniem ziemi.
- Przymocuj deski do trzech ścian – przykręcaj je poziomo do palików, zachowując podobne szczeliny między kolejnymi elementami. Odstępy nie powinny być tak duże, aby wysypywały się przez nie drobne resztki, ale muszą umożliwiać swobodny przepływ powietrza.
- Wzmocnij połączenia – wkręty powinny przechodzić przez deskę w palik, a ich długość trzeba dobrać do grubości drewna. Usuń ostre końce i sprawdź, czy żadna deska się nie rusza. Stabilna konstrukcja będzie bezpieczniejsza podczas dokładania odpadów i wybierania nawozu.
- Wykonaj ruchomą przednią ścianę – zamontuj po bokach pionowe prowadnice, na przykład z dodatkowych listew przykręconych do palików. Deski przedniej ściany wsuwaj od góry między prowadnice. Nie przykręcaj ich na stałe. Gdy chcesz wyjąć kompost, wyjmujesz po jednej lub kilka najniższych desek, wybierasz gotowy materiał i ponownie wsuwasz elementy na miejsce.
- Sprawdź działanie ściany przedniej – deski powinny przesuwać się bez dużego oporu, ale nie mogą wypadać samoczynnie. Jeśli konstrukcja się rozchodzi, dodaj boczne listwy albo zasuwkę stabilizującą prowadnice.
- Przygotuj dno i górę kompostownika – na ziemi ułóż grubszą warstwę gałęzi. Opcjonalną siatkę zabezpiecz przed podwijaniem. Górę możesz przykryć lekką pokrywą z desek lub siatki, zostawiając możliwość dopływu powietrza i odprowadzania nadmiaru wilgoci.
Nie wykładaj szczelnie całego wnętrza folią. Jeśli chcesz ograniczyć wysychanie, użyj jedynie materiału perforowanego i nie zasłaniaj nim wszystkich szczelin. Konstrukcja ażurowa ma działać przede wszystkim dzięki naturalnej wentylacji.
Jak rozpocząć kompostowanie?
Na dnie ułóż warstwę grubych gałęzi. Zapewni ona odpływ wody i stworzy kanały doprowadzające powietrze od dołu. Następnie dodawaj naprzemiennie materiały wilgotne, takie jak świeża trawa i resztki warzyw, oraz suche, na przykład liście, słomę i rozdrobnione gałązki.
Rozdrobnione odpady rozkładają się szybciej. Zawartość powinna być wilgotna jak wyciśnięta gąbka, ale nie mokra. Gdy pojawia się nieprzyjemny zapach, zwykle potrzeba więcej suchego materiału i lepszego napowietrzenia. Możesz wtedy przemieszać kompost widłami, nie naruszając konstrukcji.
Do kompostownika nadają się przede wszystkim:
- resztki warzyw i owoców oraz obierki
- skoszona trawa, liście i chwasty bez nasion
- drobne gałązki, słoma i rozdrobnione resztki roślinne
- fusy po kawie, liście herbaty i pokruszone skorupki jaj
- niezadrukowany papier oraz karton w niewielkich ilościach
Nie wrzucaj do kompostu następujących odpadów:
- mięsa, ryb, kości, nabiału, tłuszczu i oleju
- plastiku, szkła, metalu oraz materiałów pokrytych chemią
- odchodów zwierząt domowych i chorych roślin
- chwastów z dojrzałymi nasionami oraz dużych kawałków drewna
Gotowy kompost wybieraj przez przednią ścianę, zaczynając od dołu. Najstarszy materiał znajduje się zwykle w dolnej części skrzyni, dlatego ruchome deski pozwalają korzystać z nawozu bez rozbierania całej konstrukcji.
Co sprawdzić przed rozpoczęciem prac?
Krótka kontrola ograniczy ryzyko poprawek i problemów podczas użytkowania:
- wybrana lokalizacja spełnia wymagane odległości od granicy działki i domu
- podłoże jest naturalne, przepuszczalne i pozbawione betonowego dna
- deski są nieimpregnowane szkodliwymi środkami i nie mają wystających wkrętów
- szczeliny w ścianach zapewniają dopływ powietrza
- przednia ściana pozwala wyjąć dolne deski bez rozbierania kompostownika
Kompostownik z desek nie wymaga skomplikowanej konstrukcji. Liczy się stabilne połączenie palików z deskami, przewiewne ściany i łatwy dostęp od dołu. Kilka godzin pracy może później dostarczać ogrodowi wartościowego kompostu przez wiele sezonów.
