Tak, brzozę można wyciąć bez zezwolenia, jeżeli jej obwód pnia mierzony 5 cm nad ziemią nie przekracza 50 cm, a wycinka nie jest związana z działalnością gospodarczą. Przed rozpoczęciem prac trzeba też sprawdzić ochronę gatunkową, gniazda oraz status nieruchomości, na przykład wpis do rejestru zabytków.
Kiedy można wyciąć brzozę bez zezwolenia?
Zasady wynikają z Ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r. W przypadku brzozy decydujący jest obwód pnia zmierzony na wysokości 5 cm od powierzchni ziemi. Jeżeli wynik nie przekracza 50 cm, osoba fizyczna usuwająca drzewo z własnej nieruchomości na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą co do zasady nie musi uzyskiwać zezwolenia ani dokonywać zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa.
Sam fakt, że brzoza rośnie na prywatnej działce, nie wystarcza. Formalności mogą być wymagane, gdy wycinka służy działalności gospodarczej, drzewo rośnie na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków albo jego usunięcie mogłoby naruszyć przepisy o ochronie gatunkowej.
Jak prawidłowo zmierzyć pień brzozy?
Najczęstszy błąd polega na pomyleniu dwóch pomiarów. Obwód na wysokości 5 cm służy do ustalenia, czy wycinka wymaga formalności. Z kolei obwód na wysokości 130 cm wykorzystuje się przy wyliczaniu opłaty lub kary administracyjnej.
Pomiar wykonaj w następujący sposób:
- Zmierz obwód pnia dokładnie 5 cm nad poziomem gruntu, najlepiej miękką taśmą mierniczą prowadzoną prostopadle do osi pnia.
- Jeżeli brzoza przekracza limit i potrzebne będzie zgłoszenie albo zezwolenie, wykonaj także pomiar na wysokości 130 cm.
- Przy kilku pniach zmierz każdy z nich. Gdy drzewo nie ma wyraźnego pnia na wysokości 130 cm, pomiar wykonuje się bezpośrednio poniżej korony.
Przekroczenie 50 cm na wysokości 5 cm oznacza, że nie należy rozpoczynać wycinki bez sprawdzenia właściwej procedury w urzędzie gminy lub miasta. W zależności od celu usunięcia drzewa może chodzić o zgłoszenie zamiaru wycinki albo o zezwolenie.
Inne przypadki zwolnione z formalności
Przepisy przewidują także inne wyjątki, ale ich zastosowanie zależy od okoliczności i statusu terenu. Bez zezwolenia mogą być usuwane między innymi:
- drzewa i krzewy owocowe, z wyjątkiem przypadków dotyczących nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków lub terenów zieleni,
- drzewa i krzewy złamane albo przewrócone wskutek działania czynników naturalnych, wypadku lub katastrofy,
- krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m²,
- drzewa i krzewy usuwane w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego.
Wyjątek dotyczący drzewa złamanego lub przewróconego nie oznacza pełnej dowolności. W sytuacji zagrożenia ludzi, budynków albo infrastruktury należy wezwać właściwe służby, a stan drzewa udokumentować przed usunięciem, jeśli jest to bezpieczne.
Okres lęgowy a wycinka brzozy
Nawet wycinka niewymagająca zezwolenia nie może naruszać zakazów ochrony gatunkowej. Za okres lęgowy większości ptaków przyjmuje się czas od 1 marca do 15 października. Nie jest to bezwzględny zakaz każdej wycinki, ale w tym okresie trzeba szczególnie sprawdzić, czy na drzewie nie ma gniazd, piskląt lub siedlisk gatunków chronionych.
Najbezpieczniej planować usunięcie brzozy między 16 października a końcem lutego. Jeżeli drzewo jest zasiedlone przez chronione zwierzęta, prace należy odłożyć albo uzyskać wymagane zezwolenie na odstępstwo od zakazów ochrony gatunkowej. Naruszenie tych przepisów może prowadzić do grzywny lub innych sankcji niezależnie od tego, czy sama wycinka wymagała zezwolenia.
Jaka kara grozi za nielegalne wycięcie brzozy?
Nielegalne usunięcie drzewa może skutkować administracyjną karą pieniężną nakładaną przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Co do zasady kara wynosi dwukrotność opłaty za usunięcie drzewa. Do obliczeń bierze się obwód pnia na wysokości 130 cm, a nie wynik pomiaru wykonanego 5 cm nad ziemią.
| Obwód pnia na wysokości 130 cm | Stawka opłaty za 1 cm | Sposób uwzględnienia przy karze |
|---|---|---|
| Do 100 cm | 25 zł | Opłata pomnożona przez 2 |
| Powyżej 100 cm | 30 zł | Opłata pomnożona przez 2 |
Przykładowo, jeżeli obwód brzozy na wysokości 130 cm wynosi 80 cm, wyliczenie wygląda następująco: 80 × 25 zł × 2, czyli 4000 zł. W przypadku kilku pni stosuje się zasady określone w przepisach dotyczących obliczania obwodu dla opłat i kar, dlatego przy dużym lub rozgałęzionym drzewie warto skonsultować pomiar z urzędem.
Za zgodność wycinki z prawem odpowiada właściciel albo posiadacz nieruchomości. Zlecenie pracy firmie ogrodniczej nie przenosi tej odpowiedzialności na wykonawcę. Jeżeli właściciel nie sprawdził, czy potrzebne było zgłoszenie lub zezwolenie, kara może zostać nałożona na niego.
Co sprawdzić przed wycinką?
Przed uruchomieniem piły przejdź przez następującą listę kontrolną:
- Zmierz obwód brzozy 5 cm nad ziemią i zapisz wynik.
- Sprawdź, czy wycinka nie jest związana z działalnością gospodarczą ani inwestycją wymagającą dodatkowej procedury.
- Obejrzyj drzewo pod kątem gniazd, dziupli i obecności chronionych gatunków.
- Ustal, czy nieruchomość nie znajduje się w rejestrze zabytków albo na obszarze objętym szczególną ochroną.
Jeśli brzoza ma więcej niż 50 cm obwodu na wysokości 5 cm lub pojawia się jakakolwiek wątpliwość, przed wycinką skontaktuj się z właściwym urzędem gminy lub miasta. Krótka weryfikacja formalności jest bezpieczniejsza niż późniejsze ustalanie wysokości kary.
